فاجعه زیست محیطی دریاچه آرال . علل .پیامد ها

در ذیل مفاد عهدنامه گلستان و عهدنامه ترکمانچای در پی دو جنگ روس – ایران در قرن نوزدهم ، این رودخانه بعنوان حد مرزی بین امپراتوری روس و قاجار ایران معین شد . ماده ۱۲ – طرفین متعاهدین تعهد مینمایند که هر گاه اتباع یکی از انها طریقه استفاده از اب رودخانه هیرمند را از بند کمالخان که در این قرارداد مندرجاست به هم بزنند یا از مقررات ان تخلف نمایند فورا در خاک خود اقدامات لازمه را برای رفع ان به عمل اورده مقصرین را به مجازات قانونی برسانند. از عواملی که دریاچه را به این روز انداخته اند می توان به خشکسالی شدید و چندین ساله اشاره کرد که بزرگترین ضربه را وارد کرده و همچنین انتقال سالانه صد ها میلیون متر مکعب اب به تبریز که این میزان اب از مجموع اب بسیاری از سد های موجود در این حوزه آبریز بیشتر است.

بارشهای سال ۱۴۰۰ نیز نتوانست مرهمی بر درد خشکی پریشان بگذارد تا معضل خشکی تالاب بیشازپیش خود را نمایان کند و ۱۳ بهمنماه بهعنوان روز جهانی تالابها دیگر برای پریشان روز جشن نباشد. حیات تالاب بینالمللی گاوخونی با ۹۹ درصد خشکی در حالی به شرایط بیبازگشت نزدیک میشود که طرحهای کاغذی برای نجات این تالاب هرگز ضمانت اجرایی نداشته و گاوخونی پس از دو دهه تحمل خشکی امروز بیابانی ۴۷ هزار هکتاری در جنوب شرق اصفهان شده است. سالها از خشکی دریاچه پریشان گذشته و این دریاچه هنوز احیا نشده است و هرروز نیز امید به جاری شدن آب در بستر پریشان کمتر میشود.

همچنین سطح آب در هر دو بطری مساوی باشد. بهغیر از بایکال، فقط دو دریاچهی دیگر در دنیا با عمق بیشتر از ۱۰۰۰ متر وجود دارد که عبارتاند از دریاچهی تانگانیکا در مرکز آفریقا و دریاچهی خزر که عمقشان بهترتیب به ۱,۴۷۰ و ۱,۰۲۵ متر میرسد. تالاب انزلی زیستبوم ارزشمندی است که در معرض آسیبهای بسیار قرار دارد. پای حرف حاشیهنشینان تالاب انزلی اگر بنشینیم، رنجهای تالاب بیشتر برایمان هویدا میشود.

اگر این کار را کردید، کنترل شده، کوچک و با مصرف حداقل مقدار هیزم باشد. علیاکبر کاظمینی افزود: باید ادارات مربوطه همکاری کرده و طرح و پروژه ارائه دهند و اعلام کنند در حوزه تالاب پریشان برای اجرای طرح کاهش مصرف آب این مقدار هزینه نیاز است که این پول در بودجه لحاظ شود و سالیانه به ادارات تعلق گیرد، سازمانهایی مانند اداره تعاون روستایی و اداره کار میتوانند در احیای تالاب پریشان نقش پررنگی داشته باشند اداره کار باید برای مردم بومی این منطقه که حاضرند برای کمک به احیای تالاب از کشاورزی دست بکشند، معیشتی جایگزین کند، همکاری صحیح ادارات و جامعه محلی باعث کاهش کشاورزی، تعداد چاهها و افزایش آب در حوزه تالاب پریشان خواهد شد.

این درحالی است که اغلب سد ها به اندازه گنجایش خود پر نمی شوند، به عبارت بهتر اجازه پر شدن و سر ریز را به سد ها نمی دهند به گونه ای که در ابتدای هر سال برنامه ابی برای هر سد تایین می کنند و سد ها باید به اندازه ای که در برنامه مقرر شده برسند و اگر مقدار بیشتر باشد برای محیط زیست رها سازی میکنند. از طرفی دریاچه ارومیه برای پر اب شدن حداقل به ۱۵ میلیارد متر مکعب اب نیاز دارد به نظر شما با تخریب آن ۱۰ سد و رها سازی ۴۰۰ میلیون متر مکعب نیاز ۱۵ میلیاردی دریاچه برطرف می شود؟

سد شهر چای ارومیه ۲۲۰ میلیون متر مکعب گنجایش( دومین سد بزرگ استان ، پر اب و با میانگین آب بالاتر از برنامه آبی در تمام ایام سال. اب شرب شهر های بوکان ، میاندواب و تبریز از طریق این سد تامین می شود همچنین برق چهار شهر شاهیندژ و بوکان در آذربایجان غربی و سقز و بانه در کردستان تماما توسط این سد تامین می شود و همچنین نیروگاه برق آبی این سد در تمام ایام سال و ۲۴ ساعت شبانه روز کار میکند تا علاوه بر تامین برق شهر های ذکر شده مازاد برق تولیدی به شبکه سراسری برق تزریق شود تا جایگزینی باشد بر سد های از مدار خارج شده نظیر زاینده رود اصفهان که از دی ۹۶ از مدار تولید به خاطر کم آبی خارج شده.

این باکتریها و جلبکها رنگ دانههای کاروتنوئید قرمز رنگی تولید میکنند که باعث تغییر رنگ دریاچه شده است. این ها آنتی بادی ها توسط سیستم ایمنی بدن در برابر فلور طبیعی تولید می شوند ، همچنین در برابر عوامل بیماری زای مرتبط نیز موثر هستند و از عفونت یا حمله میکروارگانیسم ها جلوگیری می کنند. میوه ها و سبزیجات زیادی در برنامه غذایی خود داشته باشید و غلات کامل به جای غلات تصفیه شده مصرف کنید. مجموع ظرفیت تمام این سد ها ۴۴۳ میلیون متر مکعب است. تمام سد های نام برده در حوزه آبریز دریاچه ارومیه و در گستره چهار استان آذربایجانغربی، آذربایجانشرقی، اردبیل و کردستان قرار دارند.

دوست عزیز اگر دلیل خشک شدن دریاچه ارومیه سد های موجود در اطراف این دریاچه باشند و امکان تخریب آنها وجود داشت حتما این کار را کرده بودند. رئیس سازمان حفاظت محیطزیست با بیان اینکه متأسفانه در سالهای گذشته، تالابها هم به دلیل عوامل طبیعی و هم عوامل انسانی دستخوش تغییرات شدهاند، تغییرات اقلیمی را ازجمله عوامل طبیعی تخریب تالابها ذکر و اظهار کرد: توسعه نامناسب و دخالتهای انسانی علاوه بر کمیت آب تالابها، بر کیفیت آبشان هم تأثیر منفی گذاشته است.

این متخصص مدیریت زیستبومهای تالابی تأکید میکند: انتظار میرود که در صورت درخواست کشور و بروز رسانی اطلاعات رامسر سایتهای ایران در کنوانسیون رامسر، فهرست تالابهای در معرض خطر کشور «مونترو» بهمراتب طولانیتر شده و علاوه بر تالابهای انزلی، هامون، بختگان، کمجان، شادگان و یادگارلو، تالابهای دیگری ازجمله گاوخونی، پریشان، قوپی بابا علی و میانکاله نیز به این فهرست اضافه شوند. از مجموع ۸۸.۱ درصد مساحت خشکسالی تالاب گاوخونی، ۲۵.۹ درصد دارای خشکسالی خفیف، ۲۳.۷ درصد دارای خشکسالی متوسط، ۱۰.۲ درصد دارای خشکسالی شدید و ۲۸.۳ درصد درگیر خشکسالی بسیار شدید است.

به گزارش مهر، بنا به آخرین آمار هواشناسی استان اصفهان تحلیل شاخص استاندارد بارش، تبخیر و تعرق (SPEI) در دوره ۱۰ ساله تا پایان آذر امسال بیانگر آن است که درجههای خفیف تا بسیار شدید خشکسالی بلندمدت بسیاری از مناطق حوضه تالاب گاوخونی را فراگرفته است بهگونهای که ۸۸.۱ درصد از آن درگیر خشکسالی بوده و فقط ۱۱.۸ درصد از مساحت این حوضه شرایط نُرمال و ۰.۲ درصد شرایط ترسالی دارد. مدیر سابق طرح ملی حفاظت از تالابهای ایران میگوید: حقابه گاوخونی در شرایط خشکسالی باید در زمان مناسبتر رهاسازی شود که این آب بتواند در اختیار تالاب قرار بگیرد که عموماً بازههای زمانی خارج از فصل کشت است؛ این راهحلهای کوتاهمدت حکم مسکن موقت را برای گاوخونی دارد.

دیدگاهتان را بنویسید