لغت نامه دهخدا حرف س (سین)

چنين موارد کم نبوده و اگر گاه گاهی نويسندگان ايرانی در جملهً کلمات اروپايی را بکار گرفته اند ، خود کلمات ترجمه شده برای افغانها نا آشنا بوده و قابل دقت می باشد. کلمه رومی است و آن را سقلاط گویند، و گاهی کحلی است و گاهی فستقی. بمراحل سه گانه بدین مقام نرسیده باشد او را سجاده نتوان نامید. از پژوهشهای پیشین اروپایی که در آنها بخشهای گوناگون میراث خوشحال مطرح شده اند، من فقط سه اثر نه چندان بزرگ را میشناسم.

در همين زمان گورگانى هاى مغل بزرگ کوشش نمودند به پشتون هاى هند کمک نمايند. تسلط طولانی شاهان مغلی در هند سبب شد که زبان دری در هند بيشتر مشحون از لغات و اصطلاحات رايج در ماورالنهر باشد. در همين مقطع زمانی شاعرانی نامدار زبان دری در نيم قاره ای هند سربرافراشتند که از آن ميان ميتوان بطور نمونه از اينها نام برد : ابوالفرج لاهوری و معاصر وی مسعود سعد، اميرخسرو دهلوی و معاصر وی خواجه حسن دهلوی ، فيضی دکنی ، شنبلی نعمانی ، ابوالمعانی بيدل ، طالب آملی ، ميرزا غالب ، غنی کشميری و اقبال لاهوری در گسترش زبان دری در آن سرزمين دست بالا داشته و ادب دری را فی المجموع غنا بخشيدند.

رضا شاه ميخواست که پايه های سلطنت خود را در اتکا به گذشته ايران استوار ساخته و ضديت با فرهنگ عربی را منحيث وسيله تحريک احساس هموطنانش در جهت وحدت ملی بکار گيرد. را بی هيچ گونه چون و چرا و استثنايی بايد از زبان فارسی بيرون ريخت و به جای آنها واژههای فارسی درمعنی نزديک بدانها را به کار برد و هرگاه چون این واژههايی در فارسی کنونی يافت نشود، واژههای برجای مانده از زبانهای باستانی ايران را برگزيد و يا از ريشههای آن ها در ترکيب با پيشاوندها و ميانوندها و پساوندها ساخت.

برای پاسخگویی به این سوالات ترفندهای زیر را به خاطر بسپارید. کتاب های زبان بعلت اینکه چاپ افست شده اند و هیچکدام ارجینال نمی باشند دارای محدوده نوسانی زیادی هستند و هر انتشارات بنابر کیفیت و میزان سود مورد انتظار مبلغی را تعیین می کند که در کتاب لند کیفیت ها حداکثر می باشند و قیمت های رقابتی انتخاب گردیده اند، اگر بخواهیم بازه قیمتی را بگوییم باید گفت که مبالغ از 5 هزار تومان شروع و تا 600 هزار تومان هم می باشند، در انتها باید ذکر کنیم که اگر کتاب های مورد نیازتان را بصورت پک خریداری نمایید می توانید از تخفیف های بیشتری نیز بهره ببرید.

بنابر همين مشی در حالاتی که ترکيبات فارسی وجود نداشت ، بيشتر به اصطلاحات عاميانه پناه برده شده و يا ترجمه های تحت الفظی که برای خواننده نا آَشنا اند ، در نشرات آنکشور بازتاب يافت. دراين مدت کدام موسسه يی برای انکشاف زبان دری در داخل وجود نداشت تا به کمک آن درعوض لغات عربی ، ترکيبات دری سراغ و بکار گرفته می شدند. دراين سالها همهً امکانات برای پخش و اشاعه ای السنهً افغانستان منجمله ادب دری از ميان رفت و يا خارج از استفاده ماندند. دراين لسان لغات عربی کمتر نفوذ کرده و شمار زياد لغات اقتباس شده بخاطر دولسانه بودن افغانها از دری به پشتو انتقال يافته است.

به يقين که نه ، پس بايد از دقت کار گرفت وواقعيت ها را آنطوريکه هست ، شناخت. گام بلندی که درين سالها بخاطرتشويق قلم بدستان برداشته شد و عرصهً مساعدی را برای نسل جوان بميان آورد همانا تاسيس اتحاديه شاعران و نويسندگان بود. شاعران هندی در پهلوی سبک های خراسانی و عراقی ، سبک ديگری را به نام « سبک هندی » در هنر شعر دری بوجود آوردند. درايران ، همانطوريکه در آغاز اين نوشته تذکر رفت ، « زبان دری تا جايی که شواهد نشان ميدهد بعد از قرن 3 هـه در خاکهای ايران کنونی ( فارس ) منتشر شد.» ( 22) اين زبان تدريجا جای زبان مضمحل شده ای پهلوی را گرفت و با قامت افرازی در برابر زبان عربی ، مانع سياست عربی سازی اموی ها در فارس گرديد.

واقعیت اینست که نفوذ زبان عربی نتوانست به زبان دری آسیب برساند ، اما زبان پهلوی را از بین برد زیرا زبان پهلوی نتوانست در سدۀ اول نفوذ اسلام ، به مقابل ادبیات پختۀ عربی مقاومت کند . اين پديده فارسی ايرانی را بازهم از زبان مروج دری در افغانستان متفاوت ساخت. این فرهنگ لغت اکنون از یک منبع رسمی منتشر شده است و در دسترس هر کسی که علاقه مند به فرهنگ و زبان فارسی باشد.

به دلیل ممحض بودن این تعبیر در عنصر فرهنگی، از تعبیر تمدن ایرانی بهتر است. کم­کم که زبان پارسی نو در مغرب گسترش یافت، و با آموزه­های دین پارسی سازگارتر بود و پیوند مذهبی برای آنان خوشایندتر از نسبت به دربار بوده است؛ بنا بر این، تعبیر پارسی را بر دری ترجیح داده­اند. پويندگان اين راه، بی آن كه تحليل و دريافتی ژرف و فراگير از انگيزههای واپس ماندگی جامعهی ايران و تيره روزی ايرانيان داشته باشند، همهی كاسه و كوزهها را بر سر نابهنجاری های زبان می شكستند و گمان می بردند كه با پالودن زبان فارسي از وامواژههاي عربی، يكباره درهای زندگانی نو و بهروزی و كامروایی به روی ايرانيان گشوده خواهد شد و ايران خواب زده و واپس مانده از كاروان پيشرفت و تمدن، يك شبه به جرگه ی كشورهای پيشرو جهان درخواهدآمد!

اين تغييرات در آثار منتشره ای اين کشورها آنقدر انعکاس يافته است که حتی در بسا موارد بائيست آنرا برای دری زبانان افغانستان از نو ترجمه و تشريح کرد. غوری ها آنرا پهن تر ساختند. خیلی توصیه نمی شود و در اینجا ما ۵ تا از بهترین دیکشنری ها را برای دانلود قرار داده ایم. بعضی از نويسندگان ايرانی همچنان که مرحوم کهزاد نيم قرن پيش به آن اشاره کرده بودند ، هنوز هم در مورد سوابق و پيدايش زبان دری ، معلومات خلاف واقعيت های تاريخی را پيشکش مينمايد که با اين کار ، آثار شان ماهيت علمی خود را از دست داده و صرفا جهات پروپاگندی آن باقی ميماند.

زبان دری نه تنها در مهد پيدايش آن ( افغانستان ) بلکه در کشورهای مجاور هم که روزی مشوق بسط و توسعهً اين زبان بودند ، به پاره ای از عوامل بازدارنده مواجه شد. تا بالاخره پس از آنکه انگليس ها برتمامی ايالات آن سرزمين مسلط گرديد ، زبان انگليسی درهند رسميت يافت و تعليم يافته گان مکلف به فراگيری آن شدند، درينوقت زبان دری نه تنها در حاشيه قرار گرفت بلکه شماری از اصطلاحات انگليسی نيز در آن داخل شد.

به اين ترتيب می بينيم که هدف دولت از طرح چنان پاليسی ها در آنوقت « تقويه لسان پشتو » نبوده ، بلکه ميخواست که به اهداف مشخص ديگری ، يعنی به جلب حمايه داخلی و خارجی برای رژيم نايل شود. در چنين شرايط هواداران افغانی تصفيهً اصطلاحات عربی از ادب دری ، درخارج کشور دست به کار شدند ، آنها به بسيار عجله اصطلاحات جديدا بکار گرفته شده درايران را در عوض کلمات عربی به عاريت گرفته ، معضله ای ديگری را برای خوانندگان افغانی ايجاد کردند. اگر رژيم علاقه ای واقعی به آزادی پشتونها و بلوچها ميداشت ، ميبايست از فرصت های متعددی که در منطقه رونما شد ، به آسانی استفاده نموده و بخواست تاريخی و ملی مردم افغانستان در زمينه رسيدگی نموده و مسئله را مطابق موازين قبول شده ای بين المللی با جانب مقابل حل و فصل نمايد.

پس از دسترسی تنظيمهای «جهادی» به قدرت دولتی افغانستان ، مرحلهً ديگری از انحطاط ادبی در جامعهً افغانی رونما گرديد. بناء بی جهت نيست که قوانين اساسی افغانستان در گذشته و حال روی تکامل و انکشاف اين زبان منحيث يکی از دو لسان های رسمی و ملی افغانستان تاکيد ميورزد. انگيزهً تاکيد روی لسان پشتو فی الواقع از مقاصد سياسی رژيم نشات ميکرد و از کدام هدف صادقانه بخاطر تقويهً لسان پشتو سرچشمه نمی گرفت.

اگر هدف همين باشد که از استعمال کلمات عربی بخاطر خارجی بودن آن جلوگيری شود ، لازم به ياددهانی است که در طول عمر موجوديت زبان دری شماری قابل ملاحظه ای کلمات بيگانه از لسان های مختلف ديگر نيز در زبان دری ترويج يافته اند که با بيرون ساختن آنها مشکل افاده بميان می آيد. در افغانستان يک لسان واحد وجود ندارد ، لذا تلاش برای يگانه ساختن آن چشم پوشی از حقوق گويندگان ساير لسانها بوده و فی الواقع مقابله با فرهنگ ملی همهً افغانها می باشد. اما دست يازيدن به وسيلهَ زبانی و حربه ساختن آن درجهت نيل به اهداف سياسی هم مشروعيت نداشته و نتايجی غير از خرابکاری به گونه ای گذشته چيزی ديگری نخواهد داشت.

در رابطه به تاثير لسانهای خارجی بايد متذکر شد که متفاوت بودن منابع تقليد و پيروی از منابع جداگانه موجب پيدايش اصطلاحات از هم متفاوت در افغانستان و ايران گرديد. آيا آن تصميم در وقتش انزجار مردم را بوجود نياورده و موجب بطی شدن روند معرفت در افغانستان نشد؟ زيرا افغانها که قرنها قبل به لغات و اصطلاحات عربی آشنا شده بودند و ازنگاه افهام و افادهً کلمات فعلا کدام مشکلی را احساس نمی کنند بی موجب بايد بارديگر متحمل زحمت شده و کلمات نامانوس ديگری را فرا ميگرفتند. برخی اصطلاحات بکار گرفته شده درين ترجمه های برای خوانندگان افغانی نا آشنا بوده و نمی توانستند همپای آثار نويسندگان افغانی ، مورد استفاده قرار بگيرند.

او ميدانست که خليج ميان سلطنت و ملت روز تا روز بزرگ شده ميرود و دولت قادر نيست که به خواسته های حقيقی مردم پاسخ واقعبينانه ارايه کند لذا وی از اعتراضات مردم اش طفره رفته ، مسايل خارجی و حتی تضاد های فرهنگی را با اعراب ، از لابلای تاريخ جستجو و مطرح ميکرد. اکنون ترکيه که گذشتهً ادبی قريب به هشتاد ساله دارد ، نمی تواند نويسنده ای بزرگ پرورش بدهد. نشرات محدود و کنترول شده ای تنظيمها و سازمانهای وابسته به آنها صرفا مصروف ثناگويی به رهبران و حاميان آنها بودند. در آخرین نسخه این نرم افزار امکان بروزرسانی خودکار اضافه شد تا از این پس بدون نیاز به انجام مراحلی خاص و صرفا با وصل بودن به اینترنت برنامه بصورت اتوماتیک به آخرین نسخه و امکانات آن مجهز شده و بروز رسانی گردد.

دیدگاهتان را بنویسید